Stel je voor: het is zomer, je loopt over een braderie of markt en ineens hoor je daar sonore tonen, die je niet helemaal kunt plaatsen. Je loopt erop af en ziet daar mensen in klederdracht, blazend op een midwinterhoorn. Misschien moet je er even om grinniken of zeg je grappend: ‘maar het is toch geen midzomerhoorn?’. En met dat grapje sla jij de spijker op de kop! Want mag je eigenlijk wel in de zomer op een instrument spelen dat zo verbonden is aan de winter, dat het zelfs in de naam zit?
In deze blog gaan we daar dieper op in: we vertellen je over de regels van het midwinterhoornblazen en waarom we deze regels een beetje mogen breken tijdens bijvoorbeeld de Veluwse Avondmarkt of andere zomerse evenementen.
Zijn er regels voor het blazen op de midwinterhoorn?
Ja, er zijn zeker regels voor het bespelen van de midwinterhoorn. Met name de regels over de periode waarin geblazen mag worden, zijn heel duidelijk: de midwinterhoorn mag alleen bespeeld worden tussen de eerste zondag van advent tot en met Driekoningen (6 januari). Deze periode markeert precies de meest donkere tijd van de winter.
Juist doordat de speelperiode beperkt is, blijft het midwinterhoornblazen zijn authentieke en bijzondere karakter houden. Zo gauw het advent is, weet iedereen in de omgeving dat het seizoen weer is aangebroken. Door dit duidelijk af te bakenen, blijft het bespelen van de midwinterhoorn verbonden met de winter, feestdagen en oude tradities.
Waarom zijn er regels voor midwinterhoorn spelen?
Deze regels zijn er niet voor niets. Ze dienen niet om mensen ervan te weerhouden om midwinterhoorn te spelen, maar om de traditie levend te houden.
Wanneer iedereen het hele jaar door op een midwinterhoorn zou spelen, zou het bijzondere karakter langzaam verdwijnen. Door de speelperiode te beperken, blijft het instrument verbonden met zijn oorspronkelijke betekenis en de winterse periode waarin het traditioneel werd gebruikt.
Het midwinterhoornblazen is bovendien officieel erkend als immaterieel erfgoed van Nederland. Sinds 13 december 2013 staat deze traditie opgenomen in de Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland. Daarmee wordt niet alleen het instrument zelf beschermd, maar ook de kennis, gebruiken en tradities die van generatie op generatie worden doorgegeven.
Voor midwinterhoornblazers draait het daarom niet alleen om muziek maken, maar ook om het bewaren van een stukje Nederlandse cultuur en geschiedenis.
Zijn er uitzonderingen op deze regels voor het midwinterhoornblazen?
Ja, er zijn uitzonderingen op deze traditie. De Federatie Gelderse Midwinterhoorngroepen heeft toestemming gegeven dat buiten het seizoen, in uitzonderlijke situaties soms toch de midwinterhoorn bespeeld mag worden.
Een van die uitzonderingen is de uitvaart van een lid van een midwinterhoorngroep. Op zo’n moment heeft het blazen een diepe en respectvolle betekenis, die het seizoensgebonden karakter overstijgt. Je zou zelfs kunnen zeggen dat als iemand ‘uit de tijd is’, het seizoen er op dat moment ook niet toe doet.
Daarnaast zijn demonstraties toegestaan tijdens evenementen waar we zelf midwinterhoorns bouwen of midwinterhoorns worden gedemonstreerd. Daarbij gelden wel duidelijke afspraken. We spelen tijdens deze demonstraties geen volledige melodieën, maar laten uitsluitend enkele eenvoudige tonen horen. Zo kunnen bezoekers het typische geluid ervaren zonder afbreuk te doen aan de winterse traditie van het midwinterhoornblazen.
Waarom demonstreren we de midwinterhoorn in de zomer?
Veel mensen ontdekken de midwinterhoorn juist tijdens een zomers evenement. Denk bijvoorbeeld aan streekmarkten, historische evenementen of de Veluwse Avondmarkt. Dat lijkt misschien vreemd, maar het biedt een mooie kans om nieuwe generaties kennis te laten maken met deze bijzondere traditie.
Tijdens een demonstratie kun je de midwinterhoorn van dichtbij bekijken, zien hoe het instrument gemaakt wordt en natuurlijk wil je dan ook graag horen hoe het klinkt. Vaak vertellen onze blazers ook graag over de geschiedenis van het instrument en beantwoorden ze vragen van bezoekers.
Vaak krijg je zelfs de gelegenheid om onder begeleiding een paar tonen uit een midwinterhoorn te halen, want hoe blaas je eigenlijk op een midwinterhoorn? Zo ervaar je zelf hoeveel techniek en ademcontrole daarbij komt kijken.
Ben je benieuwd naar de midwinterhoorn?
Heb je na het lezen van deze blog zin gekregen om de midwinterhoorn eens van dichtbij te bekijken? Of wil je horen hoe het geluid van deze houten hoorn in het echt klinkt?
Bekijk dan onze agenda en kom langs bij een van onze demonstraties of activiteiten. We vertellen je graag meer over deze oude traditie en laten je kennismaken met een bijzonder stukje Nederlands immaterieel erfgoed.